Blog Macieja Ku幟icza o dalekiej zagranicy i rozwoju. Indie, Chiny, Brazylia. Pomoc zagraniczna i humanitarna, ONZ i globalizacja.
Blog > Komentarze do wpisu

Tybet: tam, gdzie nigdy nie by貫m, cz. 2

Jestem z Delhi i na pocz徠ku w og鏊e nie mia豉m ochoty, 瞠by si pojawia w takiej wiosce jak Dharamsala - m闚i Deckyi Ratutsang i 鄉ieje si g這郾o. - My郵a豉m: tutaj naprawd nic nie ma! Ani porz康nego kina, ani znajomych... Tylko te g鏎y, klasztor, lamowie i tury軼i. Ciekawsze rzeczy dziej si w Delhi.

Deckyi jest przed trzydziestk, nosi koszulk z napisem „Free Tibet", ci庵le si u鄉iecha, gestykuluje i zamawia herbat za herbat. Na jej kolorowy telefon ze zdartymi klawiszami co chwil przychodz SMSy.
W Polsce Deckyi by豉by pewnie mened瞠rk w agencji PR albo biurze turystycznym, lubi豉by gad瞠ty i je寮zi豉 na narty. Mog這by jej smakowa sushi.
Tymczasem siedzimy w mikroskopijnej restauracji przy g堯wnym placu w Dharamsali, Deckyi z przepastnej torby wyci庵a broszury tybeta雟kie. Za oknem t逝mek turyst闚 miesza si z lamami w bordowych szatach.
- Szczerze m闚i帷, do niedawna nawet nie bardzo cokolwiek wiedzia豉m o walce o wolno嗆 Tybetu... Wiesz, w domu si du穎 o tym m闚i這, m鎩 ojciec jest bardzo zaanga穎wany, ale ja sama raczej by豉m zainteresowana innymi rzeczami na studiach - m闚i i puszcza oko.
- Innymi?
- No wiesz, znajomi, imprezy. Kino. Uwielbiam kino! No i praca. Sko鎍zy豉m przecie turystyk, pracowa豉m w biurze podr騜y i by豉m naprawd zadowolona. Te rzeczy. Do momentu jak nie dopad這 mnie to, co pr璠zej czy p騧niej dotrze do ka盥ego Tybeta鎍zyka na uchod廣twie.
- Czyli co?
Zadzwonili do mnie z Tibetan Women's Association i poprosili, 瞠bym dla nich pracowa豉 - m闚i.
Stowarzyszenie to najwa積iejsza tybeta雟ka organizacja kobiet na uchod廣twie: organizuje projekty edukacyjne, pomoc dla starszych w potrzebie, festiwale kulturalne.
Deckyi urodzi豉 si ju na uchod廣twie, w rodzinie jednego z zas逝穎nych tybeta雟kich dzia豉czy. Tak jak wszystkie tybeta雟kie dzieciaki chodzi豉 do specjalnej szko造 prowadzonej przez Tibetan Children's Village, uczy豉 si tybeta雟kiego, potem ko鎍zy豉 liceum na prowincji.
- Przenios豉m si do Delhi i my郵a豉m, 瞠 b璠 mie 篡cie jak wszystkie moje indyjskie znajome. Ale jestem Tybetank, a Tybeta鎍zycy maj inne 篡cie - opowiada Deckyi.
- To znaczy jakie?
- Takie, kt鏎e widzisz przez pryzmat Tybetu. Wyja郾i ci na przyk豉dzie: masa organizacji z Europy si z nami kontaktuje, r闚nie kobiecych. Cz瘰to pytaj, czy jeste鄉y feministkami. To nieporozumienie.
- Nie jeste軼ie?
- Nam zupe軟ie nie o to chodzi! Jeste鄉y zaj皻e czym innym, walczymy o Tybet. Jak ju go wywalczymy, to b璠zie si mo積a zastanowi kim by: feministk, szowinist czy przeci皻niakiem. Ale najpierw musimy mie prawo by Tybeta鎍zykami. Na razie nie mamy luksusu innych wybor闚 - m闚i trzydziestolatka, kt鏎a zrezygnowa豉 z 篡cia w stolicy.
- Kiedy podj窸am decyzj o przeprowadzce, moi znajomi m闚ili: uciekniesz po tygodniu. Jak przyjechali mnie odwiedzi, autobusem jest kilkana軼ie godzin, to byli zaskoczeni 瞠 tak d逝go wysiedzia豉m w Dharamsali. To prawda, to miasteczko jest malutkie, nie ma imprez. Ale jestem teraz w dobrym wieku, 瞠by co zrobi dla mojego kraju. No, mo瞠 przyda這by mi si troch wi璚ej pieni璠zy. Mo瞠 nowa kom鏎ka... Kiedy mia豉m ka盥 najnowsz, ale to by造 dawne czasy. Rzeczy s dzi mniej wa積e.
- Nie t瘰knisz za Delhi?
- Nie. Ono by這 inne, mo瞠 do niego wr鏂, ale bardziej 鈍iadoma. Kiedy zaczyna豉m, nie bardzo chcia豉m wyje盥瘸 do Dharamsali. Znajdowa豉m wykr皻y, wym闚ki. - Nie znam si na tym, nie potrafi - m闚i豉m, jak dziewczyny mnie namawia造 na dzia豉nie w ruchu. Ale one by造 uparte! Dopiero za trzecim razem si zgodzi豉m. Dosta豉m broszury, ksi捫ki. Czyta豉m. I dopiero wtedy zda豉m sobie naprawd spraw z tego, kim jestem.
- Kim?
- Kobiet, kt鏎a ma wielki obowi您ek. I musi pom鏂 w walce o sw鎩 nar鏚. To przychodzi nagle, jak co oczywistego. Pracowa豉m wtedy nad jakim projektem, rozmawia豉m z dziewczynami, kt鏎e przysz造 z Tybetu przez g鏎y. One opowiada造, jak by這, ile musia造 przej嗆, jak by這 ci篹ko tam, w Tybecie... I wtedy do mnie dotar這. Zrozumia豉m, 瞠 kiedy one tak sz造, ja siedzia豉m w Delhi. I 瞠 nie mog tego tak po prostu dalej robi. Musz dzia豉!
W przypadku Deckyi dzia豉nie to praca po kilkana軼ie godzin dziennie, bo Stowarzyszenie zawsze ma wi璚ej pomys堯w, ni ludzi do pracy. Pokazuje trzy puszki Red Bulla w torbie i u鄉iecha si: czasami trzy dziennie jej nie wystarczaj.
- Najwa積iejsza jest walka o j瞛yk. Bez tego Tybet zginie. Dlatego organizujemy festiwale, pokazy kulturalne. Przez to pokazujemy, 瞠 si nie boimy. Trzeba pokaza Chinom, 瞠 nie jeste鄉y zastraszeni. Ja sama? Oczywi軼ie m闚i po tybeta雟ku, ale z pisaniem mam ju k這poty. W tym czasie kiedy si uczy豉m, szko造 nie by造 tak dobrze rozwini皻e. Nie pisali鄉y po tybeta雟ku, kiedy by豉m dzieckiem.
Dzie aktywisty tybeta雟kiego w Dharamsali wygl康a podobnie do dnia pracownika organizacji pozarz康owej w Polsce. Deckyi przychodzi rano do biura, czyta poczt, zaczyna dzwoni, organizowa, spotyka si, ustala bud瞠ty, odpisywa na maile, potem za豉twia materia造 na demonstracje...
Tyle, 瞠 瘸den pracownik trzeciego sektora w Polsce nie nas逝chuje wiadomo軼i w lokalnym radiu o aresztowaniach i torturach znajomych.
- Pocz徠ek to by豉 makabra. Wcze郾iej nigdy nie by豉m aktywistk, nie ci庵n窸o mnie to zupe軟ie. Chodzi豉m oczywi軼ie na demonstracje, jak ka盥y Tybeta鎍zyk, ale raczej jako widz, a nie uczestnik... A tutaj mam organizowa strajk g這dowy, seminaria, i jeszcze we wszystko wierzy! Ale przyzwyczai豉m si szybko. Poza tym, to honor, pracowa dla narodu.
- Wierzysz w wolny Tybet?
- Hmmm... Wierz w powr鏒 do Tybetu. Troch to skomplikowane. Wiem, co robi Chi鎍zycy, wiem jak s bezlito郾i i jak trudno 篡 naszym braciom w Tybecie. Ale szanuj Jego 安i徠obliwo嗆 i jego wytyczne. My郵, 瞠 Droga 字odka jest s逝szna.
- Czyli trzeba rozmawia z Chinami?
- Trzeba negocjowa, bo przemoc donik康 nie prowadzi. Chocia moi znajomi cz瘰to my郵 zupe軟ie inaczej. Jestem bardzo dumna z tego, 瞠 pod捫am za Jego 安i徠obliwo軼i. I mam nadziej, 瞠 wr鏂imy do Tybetu. Bo Indie s pi瘯ne, ale cokolwiek tu mamy, nie jest nasze. Szko造, klasztory, domy - to wszystko indyjskie. Mam wielu wspania造ch przyjaci馧 z Indii, ale r騜nimy si. Oni maj sw鎩 kraj, swoj flag, hymn. Ja mam tylko to co tutaj. I Tybet, tam daleko.
- Wiesz, m闚i o nas 瞠 jeste鄉y takim straconym pokoleniem, kt鏎e nie szanuje Dalajlamy, tylko patrzy jakby si tutaj najlepiej ustawi. Ja mam sporo znajomych w Delhi, sporo w innych miastach. Wszyscy Tybeta鎍zycy tam sobie uk豉daj 篡cie, ale jak trzeba, natychmiast wszystko rzuc i przyjad pomaga. Pami皻aj, 瞠 chodzi im o to, 瞠by wr鏂i do kraju. Mimo tego, 瞠 瘸den z moich znajomych nie widzia Tybetu na w豉sne oczy. Ja pr鏏owa豉m pojecha, ale Chi鎍zycy nie dali mi wizy.
Co nas tak pcha do dzia豉nia? Mo瞠 rodzice. Mo瞠 poczucie obowi您ku.
A mo瞠 to jest w nas i wiemy, 瞠 je郵i nie my, to nikt nie b璠zie zainteresowany tym co si dzieje na ko鎍u 鈍iata?

***

- Czy to nie upokarzaj帷e? Zobacz, tak wygl康a m鎩 dokument w moim nowym kraju - m闚i Phuchung i wyci庵a z kieszeni niewielk, pomi皻 zielon kart ze zdj璚iem.
To dow鏚 osobisty, kt鏎y trzeba co roku odnawia. Siedzimy na tarasie jednej z kilkudziesi璚iu knajpek w Dharamsali. Phuchung ma przy sobie plecak, w豉郾ie wraca od znajomego, kt鏎y mieszka w klasztorze, do domu. Czeka go kilkana軼ie godzin w autobusie. Ale na razie smag造, przeci皻nie ubrany trzydziestolatek pije herbat i patrzy w dal. W Polsce m鏬豚y by nauczycielem angielskiego, a w wolnych chwilach prowadzi swojego bloga z t逝maczeniami. I w Indiach uczy angielskiego.
- Jeste鄉y tu go嗆mi. Tylko go嗆mi. To znaczy, 瞠 co roku trzeba stara si o now kart pobytu. Ka盥y Tybeta鎍zyk tak ma, i to jest jedyny dow鏚 na jego istnienie. Na rok. S造sza貫m, 瞠 kiedy chcemy wyjecha za granic, nie mamy paszportu, tylko specjalne za鈍iadczenie.
Phuchung, w odr騜nieniu od swoich znajomych, urodzi si w Tybecie. Do Indii trafi, gdy mia czterna軼ie lat. Przeszed z bra熤i przez Himalaje, i nie chce o tym m闚i.
- Maszerowali鄉y w nocy, bo w dzie to by這 zbyt ryzykowane. Mieli鄉y szcz窷cie, nasi przewodnicy znali drog bardzo dobrze. Trafili鄉y tutaj jak wszyscy: najpierw do szko造, potem do liceum... Potem studia. Jak wszyscy. Nie zna貫m hindi, zna貫m chi雟ki. Nie zna貫m angielskiego, zna貫m tybeta雟ki, ale inny dialekt ni ten, kt鏎ym m闚i這 si w szkole. To nie by這 豉twe.
Phuchung jest w Indiach ju pi皻na軼ie lat.
- Indie nas chc, bo Dalajlama przyci庵a turyst闚. Chc nas, ale nie jeste鄉y u siebie. Ja najbardziej na 鈍iecie chcia豚ym wr鏂i do Tybetu.
- Do wolnego Tybetu?
- Najlepiej tak, do wolnego. Ale nie wiem, czy to b璠zie mo磧iwe... Tak naprawd to chcia豚ym wr鏂i do Tybetu, 瞠by zobaczy si z moj mam przed 鄉ierci. Nie wiem, czy wtedy ju b璠zie wolny. Ona ma ju niemal siedemdziesi徠 lat. Z ojcem nie zd捫y貫m si zobaczy zanim umar. Tutaj nie mam 瘸dnych krewnych, domu. Mieszkam w szkole, w kt鏎ej ucz. To nie jest z貫 篡cie, ale chcia豚ym odwiedzi rodzin w Tybecie.
Phuchung nie my郵i na razie o walce. T逝maczy, 瞠 starcie z Chi鎍zykami mog這by si sko鎍zy tragicznie. - Oni s pot篹ni i brutalni. Pami皻am to dobrze, maj naprawd mocna armi. I maj pieni康ze, kt鏎ymi pr鏏uj kupowa naszych.
- Chi鎍zycy m闚i, 瞠 Tybet to cz窷 Chin. To k豉mstwo, nigdy tak nie by這. To nieprawda. Dla mnie najwa積iejsze jest to, co m闚i dzisiaj Jego 安i徠obliwo嗆: 瞠 tylko dialog jest drog do porozumienia. Jego 安i徠obliwo嗆 jest dla mnie najwa積iejszy, co on powie, jest dla mnie 鈍i皻e. Kiedy szed貫m do Indii, opuszcza貫m dom, najbardziej chcia貫m zobaczy w豉郾ie Jego 安i徠obliwo嗆. Szed貫m prosto do boga. Tylko nie wiedzia貫m, 瞠 tak trudno b璠zie wr鏂i. - m闚i Phuchung cicho i odwraca g這w, a jego oczy wilgotniej.
- Nie s康z, 瞠by Kongres M這dzie篡 Tybeta雟kiej powinien walczy zbrojnie. 疾by zrobi powstanie. Zobacz, co si dzieje, kiedy wybuchaj powstania, ile ludzi ginie w demonstracjach. U mnie na wsi, wszyscy si bali Chi鎍zyk闚. Kongres ma swoje slogany, swoje idee. Ale ja wiem, jak wygl康aj Chi鎍zycy i nie s康z, 瞠by ka盥a metoda walki by豉 dobra. Musimy szanowa Jego 安i徠obliwo嗆 i nasz rz康. Wierzy i prosi o zagranic o pomoc.
Tylko to nam zosta這.
- A je郵i nie uda si wr鏂i do Tybetu?
- Musi si uda.
- A je郵i jednak?
- To wtedy chcia豚ym wyjecha. Zacz望 nowe 篡cie, w Kanadzie, w USA. Tam s du瞠 kolonie tybeta雟kie, jest szansa na lepsze 篡cie. Teraz chc doko鎍zy studia, zdoby licencjat.
- A co z walk o Tybet?
- Czekamy na pomoc. Samo wsp馧czucie nam nie wystarczy - musi by jakie dzia豉nie ze strony rz康闚 za granic. W przeciwnym wypadku nic si nie zmieni. Widz, 瞠 po ostatnim powstaniu 鈍iat zacz掖 si orientowa, jakie naprawd s Chiny - 瞠 s dwulicowe, fa連zywe.
Ale to nie wystarczy. Je郵i 鈍iat wi璚ej nie zrobi - b璠ziemy cierpie. Sami nie damy rady. Jest nas za ma這.
Ale nie tego si najbardziej obawiam.

Najgorszy jest m鎩 sen o przysz這軼i. Boj si, 瞠 si spe軟i. Widz w nim dzieci, kt鏎e biegaj naoko這 mnie. To musz by moje dzieci, bo krzycz: Tato! Tato, opowiedz mi o Tybecie! Jak tam jest? S wysokie g鏎y? Jest zimno?

A ja nie potrafi im nic powiedzie, bo ju nic nie pami皻am. Wszystko zapomnia貫m.

Wtedy si budz przera穎ny.

 

***

Bardzo dzi瘯uj Natalii Bloch za pomoc w dotarciu do bohater闚 reporta簑. Wiersz Tenzina Tsundue „Moja Tybeta雟ko嗆" w przek豉dzie Stefana Baranowskiego i Marcina Barskiego, pochodzi z tomika „Kora", wydanego w wydawnictwie vis-a-vis w Krakowie.

I jeszcze, na koniec: Moja Tybeta雟ko嗆

Trzydzie軼i dziewi耩 lat na uchod廣twie.
Nie wspiera nas 瘸den nar鏚.
畝den przekl皻y nar鏚!

Jeste鄉y uchod嬈ami.
Ludem utraconej ziemi
Obywatele bez narodu

Tybeta鎍zycy: zasoby 鈍iatowego wsp馧czucia.
Pogodni mnisi i rado郾i tradycjonali軼i;
sto kilkadziesi徠 tysi璚y rozproszonych,
zasymilowanych i przesi彗ni皻ych
mn鏀twem hegemonii kulturowych

W ka盥ym urz璠zie i na ka盥ym posterunku
jestem „Indusem pochodzenia tybeta雟kiego".
Dokument to窺amo軼i
odnawiam co roku z hinduskim salaam.
Cudzoziemiec urodzony w Indiach.
By豚ym ca趾iem Indusem,
Gdyby nie moja twarz 鄴速ka z Tybetu

Jestem Tybeta鎍zykiem.
Ale nie jestem z Tybetu.
Nigdy tam nie by貫m.
Cho marz, by tam umrze.

 

poniedzia貫k, 23 marca 2009, maciej_kuzmicz

Polecane wpisy

  • Pakistan: szariat to jest to?

    Jedno z najwi瘯szych pa雟tw 鈍iata islamu, mocarstwo atomowe w豉郾ie podda這 si w partyzanckiej wojnie z talibami. Mowa o Pakistanie: na p馧nocy kraju, w dolin

  • Hiphopowa piosenka op豉kuje Benazir Bhutto

    Starsza c鏎ka Benazir Bhutto , by貫j premier Pakistanu zamordowanej nieco ponad rok w zamachu terrorystycznym w Rawalpindi, wybra豉 bardzo oryginaln form uczc

  • Bangladesz to nowy raj surfer闚

    Najd逝窺za pla瘸 na 鈍iecie, czyli Cox's Bazar jest w Bangladeszu – to 125 kilometr闚 piasku. Dotychczas by豉 kojarzona przede wszystkim z tajfunami i po

TrackBack
TrackBack w tym blogu jest moderowany. TrackBack URL do wpisu:
Komentarze
Go嗆: eMKa, *.cec.eu.int
2009/07/13 12:21:18
Dzieki za ta poruszajaca relacje....
-
Go嗆: , *.range86-167.btcentralplus.com
2010/01/08 03:17:23
jestes ale nie byles skad ta wiara?
-
Go嗆: , *.range86-167.btcentralplus.com
2010/01/08 03:19:21
skad ta wiara skoro nie byles
-
Go嗆: , *.range86-167.btcentralplus.com
2010/01/08 03:22:58
swiat inaczej.ciekawe?jak by mi zalezalo spedzala bym cale dnie i noce.widocznie nie takie wazne
-
Go嗆: , *.range86-167.btcentralplus.com
2010/01/08 03:25:57
emka.szczerze
-
2013/06/03 14:06:20
Tybet to jest jak pracownia protetyczna Wroc豉w, strasznie nudny.
-
2013/06/11 13:21:11
W tybecie to ubezpieczenia budowlane to jest przepis na 篡cie, tam glinianki to wiesz zawsze mozna nie wyplacic ;)
-
2013/06/12 11:44:02
w tybcie to Rappelz game bardzo popularna zabawa, sprawdzcie sobie.
-
2013/06/17 12:08:48
Broker w tybiecie zarobi gruby hajs! bo tam nie ma nic do ubezpieczenia i trzeba by pierwszym
-
2013/12/12 12:30:52
Pozna貫m Tybet z innej strony, oni sa mega ekologicznym i zdrowym pa雟twem, staraj si zrewolucjonizowa rynek ekologiczny wykorzystuj帷 baterie s這neczne. Cennik maja na tyle ma造, ze kazdy u nich to wykorzystuj! Popieram jak njabardziej

安iat Inaczej TV

名IAT INACZEJ TV: Gore, Schwarzenegger i inni o globalnym ociepleniu

Mo積a w nie wierzy, mo積a nie wierzy - ale je瞠li niemal 200 lider闚 globalnych twierdzi, 瞠 to najwi瘯sze wyzwanie naszych czas闚, to warto przynajmniej obejrze film, kt鏎y wyja郾ia o co w tym wszystkim chodzi

Wi璚ej film闚 安iat Inaczej TVJEST TUTAJ »
A tutaj s moje ulubione RODZYNKI WIDEO ZE 名IATA »

Sp鎩rz na 鈍iat inaczej
Od鈍ie zawarto嗆 agregatora
Kliknij koniecznie!
GDRG
Help end world hunger
www.Pajacyk.pl
O mnie i o blogu

Nazywam si Maciej Ku幟icz, moja pasja to pa雟twa rozwijaj帷e si. Zdarza mi si o nich pisa - wi璚ej znajdziesz w CZYTELNI»

Prowadz badania naukowe w SGH, wsp馧pracuj ze stowarzyszeniem Global Development Research Group »

Wi璚ej o tym, kim jestem znajdziesz TUTAJ»

安iat Inaczej to blog o tym, co nie mie軼i si w polskich mediach, a jest na tyle ciekawe i wa積e, 瞠 powinni鄉y o tym wiedzie. Zobacz kto i po co pisze 安iat Inaczej »

@NAPISZ DO AUTORA
top | Maciej Ku幟icz | design by kate_mac

Zobacz mnie na GoldenLine View Maciej Kuzmicz's profile on LinkedIn site statistics