Blog Macieja Ku幟icza o dalekiej zagranicy i rozwoju. Indie, Chiny, Brazylia. Pomoc zagraniczna i humanitarna, ONZ i globalizacja.
Blog > Komentarze do wpisu

Tybet: tam, gdzie nigdy nie by貫m

To jeden z najdziwniejszych ruch闚 wyzwole鎍zych 鈍iata.
Jego bojownicy walcz o kraj, kt鏎ego nigdy nie widzieli.
Rz康 Chin nazywa ich „wielkim zagro瞠niem", cho nie maj broni.

To m這dzi Tybeta鎍zycy. Ich rodzice uciekli z Tybetu przed prze郵adowaniami, oni sami urodzili si w Indiach.
Od zawsze 篡j w zawieszeniu: mi璠zy wspomnieniami rodzic闚, naukami buddyzmu i najnowszymi modelami telefon闚 kom鏎kowych.
Pytaj: co dalej?
I coraz rzadziej akceptuj odpowiedzi Dalajlamy na to pytanie.

***

Najs豉wniejsze zdj璚ie z najbardziej 鄉ia貫j akcji antychi雟kiej w Indiach jest zupe軟ie zwyczajne.
Niepozorny, chudy ch這pak w jasnych d磨nsach szarpie si z indyjskimi policjantami na rusztowaniu. Na wysoko軼i 14. pi皻ra.
To Tenzin Tsundue.
Posta jest male鎥a, u jej st鏕 這pocz trzy zszyte razem czerwone flagi chi雟kie z napisem „Free Tibet". Rusztowanie stoi w centrum Bombaju, przy luksusowym hotelu Oberoi. Najwa積iejsze dzieje si poza kadrem: tam 闚czesny premier Chin Zhu Rongji patrzy ze zdumieniem na 鄉ia趾a, kt鏎y odwa篡 si zak堯ci oficjaln wizyt i bezczelnie rzuci wyzwanie Chinom.
W rzeczywisto軼i Tenzin Tsundue jest na pierwszy rzut oka jeszcze bardziej niepozorny, ni na zdj璚iu. Ale tylko na pierwszy rzut oka.
Szczup造, niewysoki trzydziestolatek ma zawzi皻y wzrok i ton g這su, kt鏎y nie znosi sprzeciwu. Gdyby urodzi si w Europie, m鏬豚y by zbuntowanym artyst.
Ale urodzi si w kraju, kt鏎y nie jest jego ojczyzn.
- Jeste鄉y go嗆mi. Indie s pi瘯ne, wspania貫, szanuj je. Wychowa貫m si tu, gdy moi rodzice przyszli z Tybetu. Ale mieszka tutaj to tak, jakby ca造 czas by tylko u kogo z wizyt. Nawet je郵i dom, do kt鏎ego poszed貫 jest pi瘯ny, to nie jest tw鎩. A to boli - m闚i Tenzin i odgarnia w這sy, kt鏎e zas豉niaj czerwon przepask na czo這. Nosi j ca造 czas od kilku lat. - Nie zdejm, dop鏦i Tybet nie b璠zie wolny.
- A jak nigdy nie b璠zie?
- Niemo磧iwe.
Tenzin urodzi si w obozie dla uchod嬈闚 tybeta雟kich. Jego rodzice uciekli przez Himalaje w latach 50., po przegranym powstaniu niepodleg這軼iowym, przed represjami Chi鎍zyk闚. Mieli na plecach ca造 dobytek. Przez g鏎y przesz這 wtedy oko這 80 tys. Tybeta鎍zyk闚. Prowadzi ich Dalajlama.
W ubieg造m roku, przed olimpiad w Pekinie w odwrotnym kierunku ponad setk najbardziej wytrwa造ch zabra do domu Tenzin. Prowadzi pokolenie dzieci uchod嬈闚.
Siedzieli鄉y wtedy w czerwcow noc w du篡m namiocie trzy kilometry przed Dar獘l: ma陰 wiosk na granicy z Nepalem, zagubion w przedg鏎zu Himalaj闚. Obok spa這 kilkunastu Tybeta鎍zyk闚, skulonych w 酥iworach, a Tsundue opowiada dlaczego walka jest tak wa積a. To by豉 ostatnia noc desperackiego marszu m這dych Tybeta鎍zyk闚 do ojczyzny.
Marsz zorganizowali m這dzi liderzy organizacji pozarz康owych na uchod廣twie, w indyjskiej Dharamsali. Chcieli pokaza, 瞠 pomimo olimpijskiej propagandy harmonii i sukcesu, problem Tybetu nie znik.
Byli zdeterminowani: rozdali wszystko, co mieli - bo byli przekonani, 瞠 nie wr鏂 ju na wygnanie. I ruszyli.
Przez ponad trzy miesi帷e kilkuset Tybeta鎍zyk闚 przesz這 1300 kilometr闚 w upale i kurzu. Wielokrotnie aresztowa豉 ich indyjska policja, Dalajlama dwukrotnie pot瘼i marsz - m闚i, 瞠 jest „awanturniczy".
Duchowy lider Tybeta鎍zyk闚 wierzy w Drog 字odka - negocjacje z Chinami, kt鏎e dzi panuj w Tybecie. Ma nadziej, 瞠 w豉dze w Pekinie dadz Tybetowi daleko posuni皻 autonomi, pozwol na zachowanie odr瑿no軼i. Ale rozmowy przeci庵aj si od lat; i od lat nic z nich nie wynika.
- Oni zwodz Dalajlam, czekaj na jego 鄉ier. Tybet musi by niepodleg造, nie autonomiczny. Tymczasem Chi鎍zycy oszukuj ca造 鈍iat, gdy m闚i, 瞠 chc z nami negocjowa - wyk豉da wojowniczo Tsundue, i poprawia okulary posklejane ta鄉.
- Dzi w Indiach jest oko這 100 tysi璚y Tybeta鎍zyk闚. Doros這 ju pokolenie, kt鏎e nigdy nie widzia這 Tybetu. Co si stanie, je郵i to pokolenie zapomni? To b璠zie kl瘰ka. Dlatego w豉郾ie idziemy w marszu.
- Rodzina? Nie, dzi nie jest czas na dzieci. Ja mam Tybet. To jest dla mnie rodzina.
Tenzin 豉dowa kom鏎k i laptop z przeno郾ego generatora, przegl康a notatki, studiowa map. W namiocie wygl康a jak dow鏚ca przed ostatecznym starciem: wiedzia, 瞠 droga do Tybetu sko鎍zy si przed granic Indii. By豉 noc, zacina deszcz i zimna g鏎ska mg豉 zaczyna豉 oblepia 酥i帷ych.
- My musimy walczy tutaj, bo tam w Tybecie walcz codziennie. Zamykaj naszych braci za posiadanie portretu Dalajlamy, za 酥iewanie pie郾i. Musimy mobilizowa do nacisk闚 na Chiny. U鈍iadomi, 瞠 ludzie kt鏎zy robi z nimi interesy, po鈔ednio daj pieni康ze na okupacj Tybetu. Wi璚 jak robicie interesy - 膨dajcie respektowania praw cz這wieka. Trzeba to robi, ja wiem jak te prawa s 豉mane.
Tenzin by w Tybecie nielegalnie: w 1997 roku przedar si bez dokument闚 przez granic indyjsko-chi雟k, z豉pa豉 go stra graniczna. To by豉 samob鎩cza wyprawa. Dwudziestolatek zgubi si, wiedzia tylko 瞠 chce trafi do Tybetu. Trafi do wi瞛ienia i po trzech miesi帷ach przes逝cha Chi鎍zycy deportowali go do Indii.
- Czy by這 warto? 畝rtujesz? Widzia貫m sw鎩 kraj. By貫m tam, st徙a貫m po tej ziemi. Jakbym mia map, tobym ci ch皻nie pokaza... To, co 瞠 mnie bili, straszyli 鄉ierci. Gdy mnie wyrzucili do Indii, wiedzia貫m ju na pewno 瞠 Tybet nale篡 do nas, i musi by niepodleg造. Wszyscy to musimy zrozumie, nawet Dalajlama.
Dzie p騧niej ca造 marsz Tybeta鎍zyk闚 policja indyjska wy豉pa豉 i zapakowa豉 do wi篥niarek. Tenzin z towarzyszami zamiast walczy z policj, usiedli w b這cie g鏎skiej drogi, i policjanci musieli ich odrywa od siebie si陰.
Nikt nie zaatakowa policji - bo buddystom nie wolno stosowa przemocy, nawet w walce o dom.

***

Najbardziej wywrotowa, niebezpieczna i antychi雟ka organizacja mie軼i si w p馧nocnych Indiach. Dok豉dnie: w Dharamsali, w kilku pokojach na pi皻rze starego domku. Dharamsala jest centrum wolnego Tybetu na wygnaniu. Tam jest siedziba rz康u tybeta雟kiego na uchod廣twie, Dalajlamy. W sumie - kilkaset dom闚, kt鏎e przycupn窸y na zboczach g鏎, restauracje, hoteliki, klasztor. Nier闚ne ulice, tury軼i i mnisi.
疾by trafi do antychi雟kiego centrum, wystarczy skr璚i z centralnego placyku wioski, przej嗆 sto metr闚, wej嗆 po stromych schodach i pchn望 stare drzwi. W豉郾ie tam jest biuro Kongresu M這dzie篡 Tybeta雟kiej.
Na 軼ianach „najgro幡iejszej" organizacji wisz wycinki z indyjskiej prasy, na szafie stoi kilka odrapanych megafon闚, w k帷ie - stare ksero.
Na du篡m stole aktywista prasuje stos tybeta雟kich flag.
- W豉郾ie tego boj si Chiny... M闚i, 瞠 jeste鄉y organizacj wywrotow? Tylko peki雟ka propaganda mog豉 wymy郵i co takiego - m闚i z u鄉iechem Dondup Dorjee, wiceprzewodnicz帷y Kongresu. Ale zaraz szybko powa積ieje. - Mamy po prostu jasno sprecyzowane pogl康y. Dzi Tybet jest zniewolony, a musi by niepodleg造. Nie ma trzeciej drogi.
Dorjee ma nieca貫 30 lat, jest wiceszefem Kongresu i jego sekretarzem ds. informacji. Ko鎍zy Uniwersytet Jawaharlala Nehru - presti穎w, rozpolitykowan uczelni w New Delhi. Do Kongresu wst徙i, bo chcia czego wi璚ej, ni tylko zapewnie 瞠 w sprawie Tybetu mo積a dogada si z Chi鎍zykami. Organizacja ma 25 tys. cz這nk闚. 秧da wolnego Tybetu.
W okularkach i szczup造, ubrany w marynark, pod krawatem - Dondup wygl康a bardziej jak urz璠nik, ni bojownik o wolno嗆. Gdyby urodzi si w Nowym Jorku, albo Londynie, m鏬豚y spokojnie by w awangardzie krytyk闚 sztuki albo stara豚y si o awans w du瞠j korporacji.
Ale urodzi si jako uchod嬈a w Indiach.
- I to ci na zawsze naznacza. Moje pokolenie musia這 sobie wymy郵i swoj ojczyzn - m闚i zdecydowanym g這sem.
Kongres jest niezale積y, finansowany ze sk豉dek cz這nkowskich. I g這si pogl康y, kt鏎e przyprawiaj o b鏊 g這wy Dalajlam. - Bardzo szanuj Jego 安i徠obliwo嗆. Ale trudno mi pogodzi si z tym, 瞠 jeszcze w latach 80. m闚i o niepodleg這軼i naszego kraju, a dzi tylko o Drodze 字odka. On daje nam prawo wyboru. Nawet Budda m闚i: nie id嬈ie 郵epo za mn, tylko przyjd嬈ie 鈍iadomi. My chcemy by 鈍iadomi, nawet gdyby to oznacza這 sprzeciwienie si Dalajlamie - m闚i Dondup.
- Tybeta鎍zycy nigdy nie byli rz康zeni przez Chi鎍zyk闚! - oburza si Dondup. - Nawet Dalajlama nie ma prawa zmienia historii. Pomi璠zy nami i Chi鎍zykami nie ma 瘸dnych punkt闚 wsp鏊nych! To s dwa 鈍iaty: geograficznie, kulturowo, je郵i idzie o religi. Nie 陰czy nas nic. Nie ma 瘸dnych podobie雟tw - wyja郾ia.
Kongres jest jedn z organizacji tybeta雟kich, kt鏎a najaktywniej pr鏏uje walczy o niepodleg這嗆. Jego dzia豉cze organizowali akcj bojkotu olimpiady w Pekinie w ubieg造m roku, ca造 czas prowadz w Dharamsali strajki g這dowe, kt鏎e maj zwr鏂i uwag 鈍iata na Tybet.
Ch皻nych nie brakuje, strajkuje si rotacyjnie, po kilkana軼ie dni. Ale takie protesty nie przyci庵aj ju uwagi.
- Jeste鄉y buddystami, nie wolno nam przekroczy pewnych granic. Metoda protestu bez przemocy jest podstawowa.
- Ale w ten spos鏏 trudno chyba co wywalczy.
- Tak, to nie豉twe. Mo瞠my pr鏏owa, mo瞠my posuwa si do ekstremalnych form protestu. I tak b璠zie si dzia這, bo ludzie s zdesperowani.
- Co to znaczy?
- To znaczy, 瞠 powa積ie my郵 o strajku g這dowym do 鄉ierci. M闚i o samospaleniu. Nie m闚i tego ot, tak - s powa積i. To s ekstremalne formy protestu, skierowane przeciwko sobie. Ale je郵i trzeba, to i po nie si璕niemy. Cierpliwo嗆 moich znajomych tu, w Indiach, powoli si wyczerpuje. Oni pytaj: kiedy w ko鎍u zaczniemy co robi? Kiedy b璠ziemy dzia豉, a nie tylko g這dowa? W nasz statut wpisane jest, 瞠 wszystkie 鈔odki, kt鏎e prowadz do wyzwolenia Tybetu, s dobre.
- Nawet przemoc?
- Przemoc nie jest dobra. Ale... Wszystkie 鈔odki, tak jest napisane. Bez niepodleg這軼i nigdy nie b璠ziemy szcz窷liwi. Ludzie s na granicy wytrzyma這軼i. W rozmowach s造sz, 瞠 w walce politycznej marksizm jest znacznie bardziej skuteczny ni buddyzm. „W moim przypadku, buddyzm po prostu nie dzia豉. Kiedy by sensem 篡cia, ale od kiedy dowiedzia貫m si jak bestialsko zabili moj rodzin, ju nie jest" - powiedzia mi przyjaciel. I doda, 瞠 nie potrafi zabi kurczaka, ale z ch璚i wyko鎍zy豚y Chi鎍zyka... Wielu z nich m闚i o podziemiu w Tybecie, o walce zbrojnej. Studiujemy, jak dzia豉 serbski Otpor, mamy warsztaty, treningi.
- Dalajlalma to wszystko wyklucza.
- Wiem. Wszyscy to wiedz. I m闚i, 瞠 Dalajlalma jest jak wielki bananowiec: daje wspania造 cie, ale nie pozwala rozwin望 si trawie, kt鏎a z tego cienia korzysta.
Nie czuj wobec Chi鎍zyk闚 nienawi軼i. Mam nadziej, 瞠 si zmieni. Ale boj si, 瞠 to nigdy nie nast徙i. Natomiast widz, jak zmieniaj si moi znajomi. I dziwi mnie polityka Chin. Przecie ignoruj帷 Dalajlam, hoduj naprawd wielk grup, kt鏎a jest gotowa na wszystko. Oczywi軼ie, jest cz窷 kt鏎a zasiedzia豉 si w Indiach, maj karier, dzieci...
- A ty?
- Najpierw walka, potem rodzina. Wiem, 瞠 jest wielu Tybeta鎍zyk闚, kt鏎zy nie troszcz si o ojczyzn, i po prostu robi karier. Nie z這軼i mnie to. Raczej smuci.

(cd. w nast瘼nym wpisie)

poniedzia貫k, 23 marca 2009, maciej_kuzmicz

Polecane wpisy

  • Atak na krykiet, atak na 鈍i皻o嗆

    Ktokolwiek dokona dzisiejszego zamachu na krykietow dru篡n Sri Lanki w Pakistanie, wiedzia doskonale jaki szok wywo豉. W bia造 dzie strzelano w Lahore, je

  • Pakistan: szariat to jest to?

    Jedno z najwi瘯szych pa雟tw 鈍iata islamu, mocarstwo atomowe w豉郾ie podda這 si w partyzanckiej wojnie z talibami. Mowa o Pakistanie: na p馧nocy kraju, w dolin

  • Hiphopowa piosenka op豉kuje Benazir Bhutto

    Starsza c鏎ka Benazir Bhutto , by貫j premier Pakistanu zamordowanej nieco ponad rok w zamachu terrorystycznym w Rawalpindi, wybra豉 bardzo oryginaln form uczc

TrackBack
TrackBack w tym blogu jest moderowany. TrackBack URL do wpisu:
Komentarze
utopijne
2009/03/26 19:18:08
D逝gas, ale interesuj帷a notka. I smutna. Podziwia natomiast nalezy to, ze oni uwa瘸j, ze przemoc jest z豉. Ka盥y normalny nar鏚 ju dawno stan掖by do walki zbrojnej, a Polacy zaliczyliby ju kilka nieudanych powsta. A oni g這duj, wywieszaj flagi...
-
2009/03/26 23:22:55
Tak, Daharamsala jest przerq幢iwie smutna - je郵i zdejmie si t ca陰 otoczk turystyczno-lukrowan. Niestety. Bardzo smutne, ale jednocze郾ie ci ludzie wierz! I to jak...
-
2009/03/27 23:16:59
smutne i naprawd mocne,i raczej ka盥y normalny nar鏚 do walki zbrojnej z Chinami nie stan掖by)
P.S. od d逝窺zego czasu jestem sta造m go軼iem 匈 i pozwol sobie dorzuci Twojego bloga do zak豉dek w najbli窺zym czasie (cho pisuj zupe軟ie o innych rzeczach)
naturalnasprawa.blox.pl/html
-
Go嗆: Kulinarna Wyspa, 78.133.215.*
2012/08/08 08:46:17
Te jeszcze nie dotar豉m do Tybetu, ale jest nadzieja. Mam zaplanowana podr騜 do Azji latem 2014 roku. To naprawd fascynuj帷a kultura i tak r騜na od nowoczesnego 鈍iata Europejczyk闚. Czytam du穎 ksi捫ek o niej i jest dla mnie coraz bardziej fascynuj帷a. Jako, 瞠 jestem maniaczk gotowania, mam nadziej, 瞠 podczas mojej wizyty w Tybecie b璠 mog豉 pozna bli瞠j r闚nie ich nawyki 篡wieniowe oraz unikalne potrawy tego bogatego w tradycje ludu.
-
2013/02/06 11:08:23
Ch皻nie bym ruszy do Tybetu ale na razie s inne plany mianowicie Tajlandia. Wyczai貫m super tanie bilety po 1,500 z we dwie strony wi璚 jest to dobry deal wreeszcie wyrzuce swoje skarpety m瘰kie kt鏎e dosta貫m pod choinke od cioci a za這瞠 luzny podkoszulek :)
-
2013/04/22 13:59:23
Pono maj tam dobre sklepy z alkoholem, tak przynajmniej s造sza貫m bo nigdy nie by貫m, ale jak si we幟ie dwa albo trzy szklaneczki to ma si taki odjazd 瞠 g這wa ma豉. Musisz spr鏏owa i pzre篡c to i opisac.
-
2013/07/30 10:14:55
Co to zaraz wracam przed逝瘸 si w niesko鎍zono嗆 - oby nadal by這 na co czeka :)

Tybet natomiast jest miejscem - przynajmniej dla mnie - potrzebuj帷ym wyzwolenia. Chiny trzymaj go mocno w obj璚iach, a wida po protestach i ruchach organizacji 瞠 lud chce inaczej. Nie dziwie si, gdy nie mo磧iwe jest tam wiele rzeczy kt鏎e dla nas s na porz康ku dziennym - cho熲y sprzeda bezpo鈔ednia wielu produkt闚 (np. alkohol) czy niemo磧iwo嗆 poruszania si w nocy po mie軼ie (godzina policyjna)...

安iat Inaczej TV

名IAT INACZEJ TV: Gore, Schwarzenegger i inni o globalnym ociepleniu

Mo積a w nie wierzy, mo積a nie wierzy - ale je瞠li niemal 200 lider闚 globalnych twierdzi, 瞠 to najwi瘯sze wyzwanie naszych czas闚, to warto przynajmniej obejrze film, kt鏎y wyja郾ia o co w tym wszystkim chodzi

Wi璚ej film闚 安iat Inaczej TVJEST TUTAJ »
A tutaj s moje ulubione RODZYNKI WIDEO ZE 名IATA »

Sp鎩rz na 鈍iat inaczej
Od鈍ie zawarto嗆 agregatora
Kliknij koniecznie!
GDRG
Help end world hunger
www.Pajacyk.pl
O mnie i o blogu

Nazywam si Maciej Ku幟icz, moja pasja to pa雟twa rozwijaj帷e si. Zdarza mi si o nich pisa - wi璚ej znajdziesz w CZYTELNI»

Prowadz badania naukowe w SGH, wsp馧pracuj ze stowarzyszeniem Global Development Research Group »

Wi璚ej o tym, kim jestem znajdziesz TUTAJ»

安iat Inaczej to blog o tym, co nie mie軼i si w polskich mediach, a jest na tyle ciekawe i wa積e, 瞠 powinni鄉y o tym wiedzie. Zobacz kto i po co pisze 安iat Inaczej »

@NAPISZ DO AUTORA
top | Maciej Ku幟icz | design by kate_mac

Zobacz mnie na GoldenLine View Maciej Kuzmicz's profile on LinkedIn site statistics